Ewa Czerniakowska

Bernard Zygmunt Milski (1856-1926)

w 120. rocznicę założenia "Gazety Gdańskiej"

W dniu 16 sierpnia 2011 roku przypada 155. rocznica urodzin

Bernarda Zygmunta Milskiego, założyciela "Gazety Gdańskiej".


Bernard Zygmunt Milski (1856-1926) w świetle nowych źródeł

W dniu 20 IX 2011 r. w PAN BG mgr Ewa Czerniakowska wygłosiła odczyt nt. Bernard Zygmunt Milski w świetle nowych źródeł.

(W 120. rocznicę założenia "Gazety Gdańskiej").

Gościem honorowym była p. mgr inż Zofia Eichstaedt-Jabłońska, prawnuczka B. Z. Milskiego

Prezentacja z odczytu w dniu 20 IX 2011 w PAN BG


Na fot. od prawej: mgr inż. arch. Zofia Eichstaedt-Jabłońska, mgr Ewa Czerniakowska (Gdańsk, 4 IX 10)

Na fot. od prawej: mgr inż. arch. Zofia Eichstaedt-Jabłońska, mgr Ewa Czerniakowska (Gdańsk,przed Bramą Złotą, 4 IX 10)


Fotogaleria z wizyty w Gdańsku w dn. 10-14 VI 2010 Pani mgr inż. arch. Zofii Eichstaedt-Jabłońskiej, prawnuczki Bernarda Zygmunta Milskiego


Na fot.: Prawnuczka Bernarda Zygmunta Milskiego, mgr inż. arch. Zofia-Eichstaedt Jabłońska przed tablicą poświęconą pradziadkowi-Bernardowi Zygmuntowi Milskiemu (ul. Mariacka 37)

Na fot.: Prawnuczka Bernarda Zygmunta Milskiego, mgr inż. arch. Zofia-Eichstaedt Jabłońska i autorka przed pomnikiem "Tym co za polskość Gdańska"


Bernard Zygmunt Milski (1856-1926)

wydawca, dziennikarz, działacz społeczny, obrońca polskości w byłym zaborze pruskim

propagator twórczości Adama Mickiewicza

w 150. rocznicę urodzin

w 80. rocznicę śmierci

w 115. rocznicę powstania "Gazety Gdańskiej" (1891-1939)


W dniu 2 kwietnia 1891 r. ukazał się pierwszy numer "Gazety Gdańskiej" (1891-1939), pisma niezwykle zasłużonego dla polskości na Pomorzu, którego pierwszym redaktorem był przybyły z Poznania Bernard Zygmunt Milski (1856-1926). Warto dodać, że "Gazeta Gdańska" była pierwszym polskim dziennikiem wydawanym w Gdańsku i na Kaszubach.

Gazeta Gdańska

Zatem w tym roku przypada 105. rocznica założenia "Gazety Gdańskiej", 150. rocznica urodzin jej pierwszego redaktora Bernarda Zygmunta Milskiego oraz 80. rocznica jego śmierci.

W roku 2006, który ogłoszony został przez Senat RP Rokiem Języka Polskiego należy przypomnieć postać tego zasłużonego pracownika książki polskiej w Wielkopolsce, na Pomorzu, Warmii i Mazurach.

Ogłoszenie drukarni Milskiego

Bernard Zygmunt Milski urodził się w dniu 16 sierpnia 1856 r. w Poznaniu jako syn Wincentego Karola i Martyny z domu Stańczewskiej. Pochodził z rodziny ziemiańskiej. Dziad jego Antoni Milski po sprzedaniu majątku ziemskiego przeniósł się z Kongresówki do Wielkopolski i osiedlił się w Gnieźnie. Ojciec Bernarda brał czynny udział w powstaniu wielkopolskim w 1848 roku, walcząc pod Książem Mosiną i Rogalinem. Stryj Bernarda Antoni Milski, równie uczestnik powstania 1848 roku poległ w bitwie pod Miłosławiem. Lata dziecinne Bernarda Milskiego płynęły w atmosferze głębokiego patriotyzmu. Pragnął więc poświęcić się pracy narodowej.

Rodzice B. Milskiego, Fotografia ze zbiorów Pani Zofii Eichstaedt-Jabłońskiej, prawnuczki Bernarda Milskiego.

Po otrzymaniu początkowego wykształcenia w domu, wstąpił do seminarium nauczycielskiego na Śródce w Poznaniu, aby następnie przez krzewienie oświaty odrodzić lud polski, pobudzić go do walki o niepodległość. W 1872 r. został z niego usunięty ze względu na działalność patriotycznš . Uczył się potem zawodu drukarskiego w poznańskiej drukarni L. Neumayera, a następnie pracował w różnych drukarniach, działając jednocześnie w polskich organizacjach patriotycznych. Do Gdańska przybył w marcu 1891 r. i od kwietnia był wydawcą i redaktorem pierwszej w tym mieście gazety polskiej pn. "Gazeta Gdańska". Drukarnia pisma wraz z księgarnią nakładową mieściły się kolejno przy ul. Mariackiej 37, Szerokiej 56 i Podwalu Przedmiejskim 49.

Ulica Mariacka, gdzie mieściła się pierwsza siedziba drukarni Bernarda Milskiego w Gdańsku

W ostatniej dekadzie XIX wieku koncentrowało się tutaj życie polskich organizacji kulturalnych i oświatowych. Od 1 kwietnia 1901 r. wydawnictwo przeszło na własność Józefa Mariana Palędzkiego, a B. Milski wrócił do Poznania, gdzie wydawał gazetę "Goniec Wielkopolski". Zmarł 24 stycznia 1926 roku w Poznaniu.

Bernard Zygmunt Milski (Gdańsk, przed 1900).

Fot. ze zbiorów Pani Zofii Eichstaedt-Jabłońskiej

Dzieci Bernarda Milskiego (Gdańsk, 1900). Fot. ze zbiorów Pani Zofii Eichstaedt-Jabłońskiej.

Tablica upamiętniająca działalność prasowo-wydawniczą Bernarda Milskiego w Gdańsku (ul. Mariacka 37)

Bernard Milski, redagując "Gazetę Gdańską" doskonale rozumiał, jak ważnym elementem kultury narodowej jest literatura. Czytelnicy jego pisma mieli stały kontakt z czołowymi pisarzami polskimi.

Na łamach "Gazety Gdańskiej", a szczególnie jej dodatków - ukazującej się od czerwca 1891 r."Gwiazdki Niedzielnej" oraz założonego w 1894 r. "Anioła Stróża" zamieszczano stale krótkie formy literackie, wiersze, fragmenty lub przeróbki utworów najznakomitszych polskich pisarzy, np. Adama Mickiewicza, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Wincentego Pola, Marii Konopnickiej, Henryka Sienkiewicza i in. Drukowano też liczne artykuły poświęcone ich życiu i twórczości.

Aniela Milewska, Jarmark na św. Dominika, (Gdańsk 1894) - okładka (druk i nakład B. Milski)

W roku 1898 najwięcej miejsca poświęcono wieszczowi Adamowi, którego setną rocznicę urodzin czcił wtedy cały naród we wszystkich zaborach i na emigracji. Z tej okazji lwowska literatka Janina Sedlaczkówna (1868-1899), pisząca też pod pseud. Aleksota, opublikowała na łamach gdańskiego pisma i jego dodatków kilka utworów poświęconych Adamowi Mickiewiczowi, z których na wspomnienie zasługuje przede wszystkim opowiadanie "Adam Mickiewicz, jego życie i dzieje", zamieszczone w "Gwiazdce Niedzielnej"(1898,nr 10-12)

W tym samym roku Bernard Milski wydał ten utwór w postaci odrębnej publikacji książkowej. Broszura liczyła 61 stron i obłożona została w skromną seledynową okładkę. Obecnie książeczka ta podobnie jak wszystkie inne publikacje gdańskiej oficyny Bernarda Milskiego należy w bibliotekach do rzadkości.

Janina Sedlaczkówna, Adam Mickiewicz (Gdańsk 1898) - karta tytułowa

Janina Sedlaczkówna (1868-1899), autorka licznych publikacji w wydawnictwie gdańskim B. Milskiego w latach 1891-1899

Kulminacyjnym momentem obchodów roku 1898 było odsłonięcie w dniu 24 grudnia o godz. 10.00 pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie dłuta Cypriana Godebskiego. Z Gdańska przyjechali Bernard Milski i Aleksander Majkowski, wówczas student medycyny na uniwersytecie w Berlinie. Dzień odsłonięcia święcił cały naród. W całej prasie krajowej na pierwszych stronach zamieszczano opisy uroczystości, a na okładkach publikowano zdjęcia nowego pomnika. "Gwiazdka Niedzielna" opisała te uroczystości w nr 1 z 1899 r. w czterostronicowym artykule "Pomnik Mickiewicza w Warszawie".

Więcej informacji na ten temat zawiera okolicznościowa publikacja Ewy Czerniakowskiej wydana w roku 1999 z okazji 200. rocznicy urodzin Adama Mickiewicza pt. "Obchody setnej rocznicy urodzin Adama Mickiewicza na łamach "Gazety Gdańskiej" (Gdańsk, Oddział Gdański TPK, 1999)"

Oto s. 15 tej publikacji

Zważywszy, że wydawcy pomorscy mieli dużo trudniejsze warunki działania, niż ich koledzy w zaborach rosyjskim i austriackim, możemy z dumą patrzeć na te osiągnięcia, stwierdzając, że Bernard Milski może być słusznie zaliczany do zasłużonych współtwórców kultury polskiej.

Fot. z Głosu Wlkp. (ok. 1946)

Fot. ze zbiorów Pani Zofii Eichstaedt-Jabłońskiej.

Rok 1891 to nie tylko rok powstania "Gazety Gdańskiej", to także początek w Gdańsku współczesnej, redagowanej przez profesjonalistów prasy polskiej.

Tablica ku czci dziennikarzy "Gazety Gdańskiej"na "Domu Prasy" (Gdańsk,Targ Drzewny)

Pani Zofii Eichstaedt-Jabłońskiej składam serdeczne podziękowania za udostępnienie fotografii rodzinnych z jej zbiorów.


W marcu 2010 r. ukazały się dwie ilustrowane publikacje Ewy Czerniakowskiej o Bernardzie Zygmuncie Milskim:

Bernard Zygmunt Milski (1856-1926) jako obrońca języka polskiego w Gdańsku (w 110. rocznicę gdańskiego wydania "Krzyżaków)", Wydawnictwo JASNE, Pruszcz Gdański 2010, 20 ss.

oraz

Bernard Zygmunt Milski (1856-1926) zasłużony dziennikarz, wydawca i działacz społeczny w Wielkopolsce, na Pomorzu i Mazurach", Wydawnictwo JASNE, Pruszcz Gdański, 2010, 36 ss.


W marcu 2012 r. ukazała się publikacja Ewy Czerniakowskiej pt. Bernard Zygmunt Milski jako miłośnik Mickiewicza, Gdańsk - Pruszcz Gdańsk 2012, ss. 52, il.

Okładka


Ukazała się nowa publikacja Ewy Czerniakowskiej

pt. Ze studiów nad dziejami "Gazety Gdańskiej" pod redakcją Bernarda Zygmunta Milskiego 1891-1901 (Gdańsk, 2014)


W Wydawnictwie Jasne ukazała się interesująca publikacja autorstwa Bernarda Zygmunta Milskiego pt. „Z kroniki rodziny Milskich”

w opracowaniu Zofii Eichstaedt-Jabłońskiej.

Bernard Zygmunt Milski, Z kroniki rodziny Milskich, oprac. Zofia Eichstaedt-Jabłońska, Pruszcz Gdański, 2013

Okładka i strona tytułowa

Informacje ze strony Wydawnictwa:

Z "Wprowadzenia" Zofii Eichstaedt-Jabłońskiej:

"W mojej publikacji przedstawiam pełny tekst spisanej przez Bernarda Zygmunta Milskiego Kroniki rodzinnej wraz z faksymile rękopisu. [...] Wydanie Kroniki postarałam się wzbogacić fotografiami rodzinnymi oraz kilkoma kartami pocztowymi pisanymi przez Bernarda Milskiego do córki Zofii Milskiej, mojej Babki. [...] Wartości rodzinne, odpowiedzialność moralna i materialna, uczucia partnerskie w małżeństwie (tak w pierwszym, jak i w drugim) to obok głębokiego patriotyzmu, poszanowania historii i szlachetności przodków wcale nie małe wyzwania, w których znaczenie Bernard Milski wierzył i przekonania te podtrzymał do końca życia. Wszystkie cechy Jego osobowości zawarte są w tej 15-stronicowej Kronice rodziny Milskich".


W Wydawnictwie Jasne ukazała się nowa interesująca publikacja autorstwa Zofii Eichstaedt-Jabłońskiej pt. „Tomira Bielińska-Eichstaedt (1912-1971), Pruszcz-Gdański, 2014” w opracowaniu Zofii Eichstaedt-Jabłońskiej.

Okładka publikacji o Tomirze Eichstaedt-Bielińskiej, wnuczce Bernarda Milskiego


Wydawnictwo Jasne


Zamieszczam fragment listu Czytelników tych publikacji:

Obie publikacje autorstwa Ewy Czerniakowskiej wydane w Pruszczu Gdańskim przez Wydawnictwo "Jasne" w 2010 r. są poświęcone wnikliwej analizie biograficznej postaci B. Z. Milskiego oraz analizie tła społecznego ze szczegółowym rozpoznaniem tematów i przekazów literackich, historycznych i językoznawczych.

Analizują zakres wydawniczy i literacki związany z działalnością "Gazety Gdańskiej" pierwszego polskiego pisma na terenie Kaszub, w okresie 1891-1901, precyzują znaczenie przetrwania języka polskiego jako warunku świadomości narodowej w zaborze pruskim.

Obie publikacje ukazały się w ładnym opracowaniu graficznym z ilustracjami ówczesnej prasy polskiej i obrazami życia rodziny polskiej.

Duże podziękowania Autorce i Wydawnictwu składają czytelnicy.


Z okazji Tygodnia Bibliotek 2006

w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej w Gdańsku

mgr Ewa Czerniakowska (BG PAN) wygłosiła wykład otwarty

nt. Kult Adama Mickiewicza w Gdańsku w ostatnim dziesięcioleciu XIX wieku

(10 maja br. o godz. 10.00 sala 318 w budynku przy Al. Gen. Hallera 14)

Na fot. od prawej: dyrektor Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Gdańsku, p. mgr Małgorzata Kłos i prelegentka

Na fot. od prawej p. mgr Magdalena Schramm i mgr Zdzisława Woźniak - Lipińska (PBW w Gdańsku). Fot. Waldemar Krótki (PBW w Gdańsku)

Prezentacja - Kult Adama Mickiewicza w Gdańsku

Z tej okazji została zorganizowana wystawa przez Pedagogiczną Bibliotekę Wojewódzką:

Adam Mickiewicz - wieszcz pokoleń

Wystawy - Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka

Galeria fotografii z wykładu i wystawy (10 V 2006)


Pełny tekst referatu wygłoszonego w dn. 10 maja 2006 został wydrukowany w publikacji pt. "Kult Adama Mickiewicza w Gdańsku w ostatnim dziesięcioleciu XIX wieku" wydanej w 2006 r. przez Towarzystwo Przyjaciół Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Gdańsku.


Program Międzynarodowej Konferencji Mickiewiczowskiej w Gdańsku 22-24 XI 2005

Adam Mickiewicz - w 150 rocznicę śmierci

Naukowa Strona Ewy i Małgorzaty Czerniakowskich

Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Gdańsku

Platforma Cyfrowa SBP - EBIB


Od lewej: mgr Halina Menegon-Kozel (PBW) i mgr Ewa Czerniakowska


W dniu 23 X 2006 w UG odbyła się sesja jubileuszowa z okazji 501. zebrania Oddziału Gdańskiego Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego.

Program tej sesji na stronie:

Program i fotografie z sesji jubileuszowej TMJP Oddz. Gdańskiego w dniu 23 X 2006

Podczas sesji mgr Ewa Czerniakowska wygłosiła referat nt. "Bernard Zygmunt Milski (1856-1926) jako obrońca języka polskiego w Gdańsku w ostatnim dziesięcioleciu XIX wieku"

Fotografie 2006


Galeria fotografii z odczytu mgr Ewy Czerniakowskiej (Biblioteka Gł. UG, 29 X 2008)

Zaproszenie na odczyt mgr Ewy Czerniakowskiej (Biblioteka Gł. UG, 29 X 2008)

Prezentacja z Konferencji na UG, 17 IX 2013


Copyright by Ewa Czerniakowska, Gdańsk 2006-2014